Peak Oil - główna

Wprowadzenie

Alternatywy

Na forum

EROEI

Do wytworzenia energii potrzeba energii

EROEI (Energy Returned on Energy Invested), znany też jako EROI (Energy Return On Investment) można by przetłumaczyć jako zwrot energii zainwestowanej i oznacza różnicę między nakładem energii poświęconej osiągnięciu innego źródła energii, a energią, którą z niego możemy uzyskać.

Gdy EROEI źródła energii osiąga wartość 1:1, oznacza to, że aby zdobyć 1 jednostkę energii, trzeba poświęcić 1 jednostkę energii.

W takiej sytuacji surowiec staje się tzw. energy sink, tracąc energetyczny sens i nie może już być używany jako podstawowe źródło energii. Przy pierwszych wydobyciach ropa znajdowała się niemal przy powierzchni i dzięki 1 baryłce można było odnaleźć, wydobyć i przetworzyć około 100 baryłek, co oznaczało fenomenalne EROEI 100. Różnica ta systematycznie malała aż do obecnych 3 w Stanach Zjednoczonych i 10 w Arabii Saudyjskiej.

By dobrze zrozumieć istotę EROEI posłużmy się przykładem: wyobraź sobie, że posiadasz skuter z bakiem o pojemności 5 litrów, wypełnionym do połowy. Najbliższa stacja benzynowa znajduje się o 2,5 litra od Ciebie. Nie będzie miała sensu wyprawa na stację benzynową, by zatankować do pełna, skoro po powrocie do domu znów będziesz miał 2,5 litra w baku. Paliwo może być i dostępne na stacji, ale jazda po nie będzie pozbawiona sensu.

EROEI to kluczowy czynnik, który do niedawna był na tyle mało istotny, że spotykał się z obojętnością, tymczasem ma bardzo istotny wpływ na gospodarkę. Zwrócenie uwagi na balans pomiędzy inwestycją a zyskiem energetycznym pozwala zrozumieć prosty fakt: nawet gdy w Ziemi będzie jeszcze całe mnóstwo ropy, w pewnym momencie jej wydobycie będzie nieopłacalne.

Alternatywne źródła energii nie biorą się z powietrza i ich wytworzenie wiąże się z kosztem energetycznym.

Często alternatywy wydają nam się magicznie niezależne od innych surowców, tymczasem oczywiste jest, że infrastruktura źródeł alternatywnych nie tylko zależy od innych surowców fizycznie (np. petrochemikalia, krzem do wytworzenia paneli słonecznych) ale i energetycznie (energia wykorzystania w procesie), co stanowi główną przyczynę mizernych EROEI alternatyw. Do wytworzenia energii potrzeba energii. Istotę EROEI zauważyć można też w środowisku naturalnym, gdzie rachunek energetyczny jest bezwzględny: lis, który poświęca więcej kalorii na gonitwę za królikiem, niż ich zdobędzie ze spożycia swojej ofiary, w pewnym momencie zginie z głodu. Na naszej planecie istnieje jeden wyjątek od tej prostej reguły: człowiek. Na każdą spożytą kalorię żywności poświęcamy 10 kalorii energii, a jest to możliwe tylko dzięki temu, że korzystamy z kalorii kopalnych. Każdy inny gatunek w analogicznej sytuacji wyginąłby w krótkim czasie.

Niedoskonałość miary

Niestety EROEI jest miarą niedoskonałą. Nie istnieje żaden standard precyzujący które czynności powinny być wkalkulowane w EROI, a które nie. Obliczanie tego wskaźnika może więc dawać różne wyniki w zależności od "głębokości" naszych obliczeń. Obliczając EROEI węgla bierzemy pod uwagę ilość prądu i/lub ropy pobieraną przez maszyny górnicze. Ale być może należy też wziąć pod uwagę koszt energetyczny wyprodukowania tych maszyn? Stopienia, wydobycia i przetransportowania stali potrzebnej do ich produkcji? A może też wliczyć w kalkulacje paliwo, zużyte przez pracowników kopalni podczas codziennych wyjazdów do pracy, oraz energię potrzebną do wytworzenia ich drugiego śniadania?... EROI może też zmieniać się w zależności od zastosowanych technologii - inne EROEI ma surowiec wydobywany siłą ludzkich mięśni, a inne wydobywany maszyną A czy sposobem B. Obliczenie prawdziwego EROEI jest skrajnie trudne; jest miarą w pewnym stopniu matematyczną, lecz w większym stopniu zdroworozsądkową. Nie można zaprzeczyć kluczowej roli tego wskaźnika, jednak wyliczenia traktować należy jako umowne.